Gỗ trắc là loại cây gỗ lớn, cứng và nặng như gỗ lim, có mùi chua nhưng không hăng, gỗ rất bền không bị mối mọt, cong vênh, bên trong gỗ có tinh dầu, được xếp là một trong những loại gỗ quý hiện nay. Giá bán gỗ trắc được tính theo Kg chứ không theo đơn vị m3 như những loại gỗ thông thường khác. Điều này đủ cho thấy gỗ trắc đắt đỏ như thế nào. Hiện tại, trên thị trường có 3 loại gỗ trắc là trắc đỏ, trắc vàng và trắc đen, để phân biệt trắc với các loại gỗ khác người ta chủ yếu căn cứ vào màu sắc và mùi gỗ.

Gỗ trắc là gỗ gì?

Gỗ trắc phân bổ chủ yếu ở khu vực miền Trung như Quảng Trị, Quảng Nam và rải rác tại khu vực Nam Bộ. Có độ cao trung bình 25m, đường kính 80cm-100cm, vỏ nhẵn, màu xám nâu, nhiều xơ. Là loài cây ưa sáng và phát triển chậm, cây trắc chỉ sống được những nơi có độ cao không quá 500m.

Các loại gỗ trắc

Ngoài 3 loại gỗ trắc phổ biến dựa theo màu sắc là trắc đen, trắc đỏ và trắc vàng, hiện nay trên thị trường còn 1 số loại gỗ trắc khác như trắc dây và trắc Nam Phi.

Trắc đen (trắc ta): loại gỗ có màu đen, được rất nhiều người Việt yêu thích có giá trị hơn trắc đỏ.

Trắc đỏ: tuy không được người Việt ưa chuộng, nhưng người Trung Quốc lại rất thích gỗ này còn gọi được biết đến với tên gọi Hồng Mộc. Gỗ trắc đỏ xuống màu rất nhanh, để lâu cũng xuống màu đen nhưng màu không đẹp như trắc đen. Dòng gỗ này hiện đang được khai thác chủ yếu ở Lào và Campuchia.

Trắc vàng: tuy giá trị thương mại không cao như trắc đen hay trắc đỏ, nhưng vẫn thuộc dòng gỗ quý. Ưu điểm của trắc vàng chính là để lâu xuống màu gỗ nâu rất đẹp mắt, được dùng để tạc các loại tượng như Tượng Quan Công, Tượng Phật, tượng Đạt Ma… Ở Việt Nam, trắc vàng mọc rải rác trong các khu vực miền Trung, Tây Nguyên. Lào và Campuchia là 2 nơi có nhiều gỗ trắc vàng nhất hiện nay

Gỗ trắc dây: Còn gọi là trắc gai, vốn là 1 dạng thân leo sống nương tựa vào các cây khác để phát triển, có chiều cao từ 11m đến 15m.  Thuộc dòng thân leo nên trắc dây phát triển chậm. Những gốc cây có tuổi đời vài trăm năm trong rừng già cũng chỉ đạt đường kính tối đa khoảng 30 cm. Vì kích thước hạn chế nên trắc dây không thể dùng để đóng được các món đồ giá trị như mặt sập, mặt bàn ghế … chính vì thế giá thành cũng rẻ hơn so với các loại gỗ trắc khác.

Gỗ trắc Nam Phi (hay còn gọi là trắc Ngố): là loại gỗ trắc nhập khẩu từ các khu rừng của Châu Phi. So với trắc Việt Nam hay Lào, Campuchia, trắc Nam Phi không không có tinh dầu, nên không có mùi thơm. Nhưng bù lại chúng rất nặng và cứng cùng vân đẹp. Tuy nhiên tom gỗ rất to, hay bị nứt nẻ, nên giá chỉ bằng 10-15 % giá gỗ trắc thông dụng trên thị trường.

Gỗ trắc dùng để làm gì?

Vì gỗ trắc rất cứng, lại không bị mối mọt, chịu được mưa nắng, nên gỗ trắc được dùng để làm cột mốc biên giới, làm nhà sàn. Với gia đình khá giả, họ thường dùng gỗ trắc để đóng bàn ghế, giường, tủ, sập chân quỳ… Còn trong các xưởng gỗ nghệ nhân dùng gỗ trắc để chế tạo ra những bức tượng Đạt Ma, tượng Phật mang tình thẩm mỹ cao.

Những năm gần đây, do gỗ trắc được các thương gia Trung Quốc săn lùng nên giá bị đội lên giá cao tính theo kg chứ không theo dạng m3 như các loại gỗ thông thường khác. Đặc biệt, gỗ có kích thước càng lớn thì giá càng cao, gỗ lâu năm thì lại càng có giá trị.

Cách nhận biết gỗ trắc :

Do gỗ trắc đen, trắc đỏ để lâu ngày xuống màu rất dễ nhầm với gỗ cẩm lai. Nên để phân biệt, người ta soi đèn pin, nếu là gỗ cẩm lai sẽ nổi lên vảy cá, còn gỗ trắc sẽ không có vảy. Hoặc các bạn có thể phân biệt gỗ trắc theo phương pháp của dân như sau :

Quan sát bằng mắt thường

Dùng đèn pin rọi và  quan sát nếu sắc gỗ có màu đen, vàng, đỏ có thể dùng dao hoặc giấy ráp đánh nhẹ xem gỗ có màu đỏ sẫm, vân chìm không. Nếu có vân gỗ chìm thì những đường vân đó sẽ nổi lên thành từng lớp, từng lớp rất đẹp mắt. Đó chính là gỗ trắc.

Ngửi mùi gỗ

Khi đốt, gỗ trắc đen, trắc đỏ, trắc vàng có nhiều tinh dầu, sẽ nổ lốp bốp cháy sùi nhựa  khói tỏa hương thơm nhẹ, tàn màu trắng đục như thuốc lá 3 số (thuốc lá 555). Gỗ trắc Nam Phi không có mùi, gỗ trắc dây mùi ngai ngái, gỗ trắc đen và trắc đỏ là thơm nhất.