Được ví như là “vàng lộ thiên” gỗ sưa hay một số nơi gọi là gỗ huê, gỗ huỳnh, gỗ trắc thuộc phân nhóm IA trong sách đỏ Việt Nam, đã bị cấm khai thác mục đích thương mại từ năm 1994. Có những cây sưa 20 năm tuổi trở lên được trả giá hàng chục tỷ đồng thậm chí những cây lâu năm hơn còn được trả giá cả trăm tỷ. Vậy gỗ sưa là gì mà đắt hơn cả vàng vậy?

Gỗ xưa loại gỗ đắt hơn vàng

Gỗ sưa đỏ là loại gỗ cực kỳ quý hiếm, hiện tại gần như đã bị khai thác hết. Nhờ có vân gỗ đẹp, không bị mối mọt đặc biệt so với những loại gỗ nhóm I khác, mùi hương của gỗ xưa không bị bay mất theo thời gian, mà giữ được mùi vĩnh viễn nên nhiều người tin rằng chúng có thể tránh xua đuổi tà ma. Tại Trung Quốc, xưa kia chỉ  có gia đình quan lại, vua chúa mới được sử dụng loại gỗ này.

Sưa có hai loại gồm sưa trắng và sưa đỏ, sưa đỏ có mùi thơm thoang thoảng như mùi trầm, có vân bốn mặt, trong khi đó sưa trắng chỉ có vân hai mặt và cũng không có mùi thơm. Nên sưa đỏ thường đắt hơn sưa trắng, và được săn lùng ráo riết hơn.

Sưa vốn là loài cây ưa sáng, ưa đất sâu, dày độ ẩm cao. Trước đây, sưa đỏ được tìm thấy trong rừng mưa nhiệt đới và rừng mưa nhiệt đới gió mùa, chủ yếu phân bổ ở Việt Nam và rải rác tại 1 số nơi như Hải Nam, Trung Quốc.

Theo Đông y Trung Quốc, gỗ sưa đỏ có những công dụng y tế nhất định như cầm máu, giảm đau, chống huyết áp, bệnh đường ruột, nhuận khí, chứa bễnh tim và hoạt huyết. Tuy nhiên, chúng chỉ có tác dụng khi được phối hợp với các loại dược liệu khác. Ngoài ra, gỗ sưa đỏ còn được đồn đoán là 1 trong những loại dược liệu người Trung Quốc dùng để ướp xác giới quý tộc, và làm khí cụ trừ tà đuổi ma và trấn yểm.

Tại sao gỗ sưa lại có giá trị như vậy?

Người Trung Quốc phân loại gỗ sưa đỏ theo thời gian sinh trưởng của cây gỗ này. Với loại gỗ sinh trưởng hàng trăm năm gọi là gỗ cũ có màu tím, còn với cây có tuổi đời mấy chục năm gọi là gỗ mới có màu đỏ. Tuy nhiên, không phải cây gỗ sưa nào cũng có thể sử dụng được, bỏi hầu hết chúng bị rỗng ruột bên trong với tỉ lệ 10 cây có 9 cây bị rỗng ruột. Cho nên tìm được 1 cây gỗ sưa có lõi với kích thước đủ lớn để làm các bức tượng như tượng Quan Công hay tượng Phật Di Lặc thực sự rất quý giá và tốn công. Gỗ sưa Việt Nam có vân hình lông bò, gỗ có nhiều dầu, lá nhỏ dần lên trên. Gân đen nhiều dễ nhìn thấy, phân giới rõ ràng, đường gân rất ảo diệu nhưng không rối mắt.

Sở dĩ gỗ sưa đắt hơn vàng, đừng đầu bảng trong các loại gỗ quí, vượt trội cả lim, gụ, táu và sến là bởi nó có không bao giờ bị mốt mọt, có độ bền cực cao dù bị ngâm nước nhiều năm vẫn không hề bị thấm nước hay mục nát. Thậm chí, dù để ngoài trời mưa dầm, hay nắng cháy cũng không hề co nứt, đi kèm với mùi hương thơm thoang thoảng gần như vĩnh viễn. Bởi vậy mà ở Trung Quốc người ta rất ưa chuộng loại gỗ này. Có những thời kỳ gỗ sưa còn được xem là thước đo để đánh giá độ giàu có, nếu trong nhà không có vật dụng làm bằng gỗ sưa thì gia đình đó coi như chưa đạt đến đẳng cấp thượng lưu thực sự.

Hiện nay, trên nhiều diễn đàn còn cho rằng người Trung Quốc mua gỗ sưa bán cho xã hội đen để chúng nghiền thành bột, pha trộn với ma túy, hay thu mua gỗ sưa để ướp xác, làm bùa ngải..

Tại Trung Quốc gỗ sưa đỏ chỉ được tìm thấy ở đảo Hải Nam. Tuy nhiên, nguồn gỗ sưa Hải Nam đã cạn kiệt, mà gỗ sưa là loại cây chậm phát triển, phải mất hàng trăm năm mới ra được những cây sưa có giá trị, nên thương lái chuyển sang tìm kiếm gỗ sưa ở Việt Nam và tạo ra cơn sốt kéo dài mấy năm trở lại đây.

Giá trị thực của gỗ xưa

Cây gỗ sưa chính là trắc thối Giao Chỉ, một loại gỗ cực quý, ckhông phải dùng để làm bùa ngải hay ướp xác hay gì cả. Gỗ sưa không quá cứng, nhưng lại không mối mọt có mùi thơm rất quí tộc, thoang thoảng mùi trầm. Gỗ sưa gọi là thối vì quả của gỗ sưa khi đốt lên có mùi rất khó chịu. Gỗ sưa được biết và sử dụng từ thời Hán, Ngô, nhưng nó chỉ cực quí từ thời Đường. Các gia đình quý tộc, quan lại triều đình chỉ dám dùng gỗ sưa để đóng bàn thờ, ngay cả Giáo Đầu Lâm Xung chỉ huy 80 vạn cấm quân, cũng chỉ dám dùng gỗ sưa làm tràng hạt. Chỉ vua chúa (Đế và Vương) mới dám làm tủ, giường, bàn, ghế.

Gỗ sưa đắt là do sự gia tăng nhu cầu từ Trung Quốc

Sự bùng nổ nhu cầu gỗ sưa từ Trung Quốc là nguyên nhân dẫn đến sự đắt đỏ của chúng, tất nhiên sau này nó không còn cực đắt nữa nhưng vẫn là một trong những gỗ đắt nhất.  Do tính chất cây lớn chậm và với tỉ lệ cứ 10 cây chỉ 1 cây có lõi, mà trong số những cây có lõi đó lại rất ít cây có lõi đủ lớn để làm đồ gia dụng hay các tượng Phật, nên giá vẫn rất cao trên thị trường Việt Nam.